POŁOŻENIE I GEOLOGIA

 

Dolina Prądnika położona jest w województwie małopolskim, powiecie krakowskim w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Została ukształtowana przez płynące wody powodujące procesy krasowienia skał.

Dolina Prądnika jest jednym z ciekawszych miejsc Europy Środkowej. Na bardzo niewielkim obszarze skupia się bogactwo form geologicznych, przyrodniczych, kulturowych i krajobrazowych. Na stosunkowo niewielkim obszarze doliny, liczącej ok. 17 km długości, występują cenne formy geomorfologiczne. Większa część Doliny Prądnika ( 12 km ) jest w granicach utworzonego w 1956 r. Ojcowskiego Parku Narodowego.

W maju 2004 r. Park został zgłoszony do sieci NATURA 2000 z listy specjalnych obszarów ochrony siedlisk pod nazwą Dolina Prądnika.

Podłoże geologiczne omawianego terenu stanowią wapienie górnej jury, które powstały ok. 150 mln. lat p.n.e. z nagromadzenia ogromnej ilości szczątków organizmów żyjących w ciepłym morzu jurajskim. Ich miąższość osiąga ok. 200 m . Barwa ich jest z reguły biała, jasnożółta lub jasnoszara. W Dolinie Prądnika występują dwa typy wapieni: skaliste i uławicone zwane ławicowymi.

Wapienie skaliste charakteryzują się największą odpornością na procesy denudacyjne, wyróżniają się dużą twardością i zwięzłością, spękaniami ciosowymi, oraz brakiem krzemieni. Oprócz gąbek zawierają mało skamieniałości. Wapienie te, ze względu na znaczą odporność na wietrzenie odgrywają dużą rolę w kształtowaniu rzeźby terenu. Wapienie uławicone, charakteryzują się natomiast wyraźnym uwarstwieniem, znaczną ilością skamieniałości, głównie ramienionogów, oraz występowaniem buł krzemiennych. Wapienie te, współwystępując z wapieniami skalistymi, tworzą obniżenia morfologiczne pomiędzy ostańcami na wierzchowinie oraz zagłębienia rozdzielające skałki na zboczach dolin.

Tworzenie się obecnej rzeźby terenu rozpoczęło się w paleogenie (starszym trzeciorzędzie). Wówczas doszło do powstania rozległej, lekko falistej wierzchowiny nazywanej paleogeńską powierzchnią zrównania.

Pod koniec trzeciorzędu (pliocen) wykształciła się obecna sieć rzeczna wskutek czego rozpoczęło się pogłębianie Doliny Prądnika i uchodzących do niej dolin bocznych. Między etapami intensywnego pogłębiania doliny, były okresy zastoju i wzmożonej erozji bocznej. Z tymi okresami związane są poziomy terasowe, widoczne na obu zboczach Doliny Prądnika w postaci "półek" skalnych, zwane terasami skalnymi. Fragmenty wspomnianych teras skalnych tworzą malownicze bramki, iglice skalne i inne formy skałkowe (np. Krakowska Brama, Igła Deotymy, Maczuga Herkulesa, Skały Panieńskie i Kawalerskie, Bukowiec, Łaskawiec).


Odrębną grupą form związanych z wapieniami i działalnością krasową wód podziemnych są jaskinie i schroniska skalne. Wyżyna Krakowsko-Częstochowska jest obszarem licznego ich występowania. W Dolinie Prądnika najbardziej znane to udostępniona do zwiedzania jaskinia Ciemna oraz jaskinia Maszycka.

W skali Polski Dolina Prądnika jest bez wątpienia najatrakcyjniejszą krajobrazowo i najlepiej znaną z "dolinek jurajskich" występujących licznie na wyżynnym obszarze Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Autorzy fotografii: KB - Katarzyna Brzyska ,  BW - Bogdan Wiśniwski, KMB - M. Kobiela-Bernas


Stowarzyszenie Miłośników Doliny Prądnika "Nasza-Dolina" Prądnik korzkiewski, e-mail: nasza.dolina@gmail.com